Rugklachten

Wat kan het zijn?

Dit zijn de klachten en situaties waarvoor mensen het vaakst bij ons komen. Onze fysiotherapeuten stellen met lichamelijk onderzoek en specifieke testen vast wat er bij jou aan de hand is. Weet je niet wat je hebt? Kies dan op wat je voelt: pijn onderin de rug, uitstraling naar je been, pijn tussen de schouderbladen, of een rug die plotseling op slot schoot. Herken je jouw situatie nergens in? Kom dan gewoon langs; de eerste stap is altijd uitzoeken wat er speelt.

• Lage rugpijn (pijn onderin de rug)
• Spit: door de rug gegaan (lumbago)
• Hernia in de rug (HNP)
• Uitstraling naar bil of been (ischias)
• Herstel na een rugoperatie
• Pijn in de bovenrug of tussen de schouderbladen
• Vernauwing van het wervelkanaal (kanaalstenose)
• Slijtage van de rug (artrose)
• Ingezakte wervel door botontkalking (osteoporose)

Lage rugpijn (pijn onderin de rug)

Pijn onderin de rug, links, rechts of in het midden, is de meest voorkomende klacht in onze praktijk. Vaak begint het na tillen, bukken of lang zitten, of is de rug ’s ochtends stijf en trekt dat na het bewegen weg. Het goede nieuws: bij ongeveer 9 van de 10 mensen wordt geen beschadiging of specifieke oorzaak gevonden. Artsen noemen dat aspecifieke lage rugpijn. De spieren, banden en gewrichten zijn overbelast of werken tijdelijk niet goed samen, maar er is niets kapot.

De behandeling is dan ook niet rust, maar bewegen. De landelijke richtlijn is duidelijk: actief blijven, bedrust beperken en stap voor stap opbouwen. Samen controleren we wat voor rugpijn er speelt en hoe je er zo snel mogelijk vanaf komt. En wil je vooral zekerheid dat er niets anders aan de hand is? Ook dat is een goede reden om langs te komen; die controle is precies waar veel mensen mee geholpen zijn. Duurt de pijn langer dan een maand, of komt hij steeds terug? Dan reageert je rug goed op gerichte training.

Spit: door de rug gegaan (lumbago)

Plotseling, bij het tillen of een verkeerde draai: een felle pijn schiet in je onderrug en je kunt amper nog bewegen. Dat heet spit, of met een ouder woord lumbago. Die namen klinken als een aparte ziekte, maar dat zijn ze niet: spit is een acute vorm van gewone lage rugpijn, waarbij de rug als het ware op slot schiet.

Bewegen binnen de pijngrens mag en helpt. Wij helpen je door de acute fase heen, met behandeling en adviezen waarmee de ergste pijn meestal binnen dagen tot een paar weken zakt. Maar meer dan de helft van de mensen gaat binnen een jaar opnieuw door de rug. Spit is daarom een goed moment om je rug sterker te maken, in plaats van te wachten op de volgende keer; daar helpen we je bij.

Hernia in de rug (HNP)

Bij een hernia (voluit hernia nuclei pulposi, HNP) puilt een tussenwervelschijf uit en drukt die op een zenuw. Kenmerkend is dat de pijn in je bil of been vaak méér op de voorgrond staat dan de rugpijn zelf, soms met tintelingen of een doof gevoel tot in de voet.

De meeste mensen herstellen zonder operatie: bij ongeveer driekwart zijn de klachten binnen drie maanden grotendeels weg. Uit onderzoek blijkt bovendien dat actief herstellen zonder operatie na een jaar even goed uitpakt als opereren. De aanpak is daarom gericht trainen en opbouwen, met begeleiding die past bij de fase waarin je zit. Opereren komt pas in beeld bij aanhoudende hevige beenpijn of uitval, en ook dan begeleiden wij de revalidatie erna.

Uitstraling naar bil of been (ischias)

Pijn die vanuit de onderrug naar je bil of been trekt, wordt vaak ischias genoemd, naar de grote beenzenuw. Ook dat is een wat ouderwetse verzamelnaam: artsen spreken van een lumbosacraal radiculair syndroom wanneer een zenuwwortel bekneld zit. Belangrijk om te weten: lang niet alle uitstraling komt door een hernia. Ook overbelaste spieren en gewrichten kunnen pijn naar het been sturen.

Met onderzoek en testen maken we dat onderscheid, want het bepaalt de aanpak. Zenuwpijn vraagt om een ander opbouwschema dan spierpijn, en allebei reageren ze goed op de juiste dosering. Merk je krachtverlies in je been of voet, kijk dan eerst bij Eerst naar de huisarts? hieronder.

Herstel na een rugoperatie (hernia, stenose of spondylodese)

Na een rugoperatie begint het echte werk: een hernia-operatie, een decompressie bij kanaalstenose (laminectomie) of een spondylodese, waarbij wervels met schroeven worden vastgezet. Revalidatie hierna is een van onze specialismen. We bouwen samen op van rustig belasten naar kracht, conditie en vertrouwen in je rug, met een tijdsgebonden opbouw die past bij jouw ingreep. In onze eigen sportruimte train je op EGYM-apparatuur die zich automatisch instelt op jouw niveau en je vooruitgang meetbaar maakt.

We zijn er ook eerlijk over: na een hernia-operatie is de beenpijn meestal snel minder, maar rugpijn kan langer aanhouden en kracht opbouwen kost tijd. Met de juiste begeleiding en training verloopt dat herstel sneller en bouw je het vertrouwen in je rug weer op. Heb je na je operatie nog steeds klachten? Dat komt vaker voor dan je denkt en is meestal goed te verklaren én te trainen. We kijken graag met je mee.

Pijn in de bovenrug of tussen de schouderbladen

Een stijve bovenrug of pijn tussen de schouderbladen hoort bij bureauwerk, spanning en te weinig afwisseling. De bovenrug is gebouwd om te draaien en te strekken, maar komt op een gemiddelde werkdag nauwelijks uit één stand en zit vaak langdurig in dezelfde, ongunstige houding. Meestal is de oorzaak dan ook spierspanning en houding, geen beschadiging.

Veel mensen schrikken van pijn bij de borstkas. Pijn die verandert met houding of beweging komt vrijwel altijd uit spieren en gewrichten. Heb je pijn op de borst, benauwdheid of pijn die opkomt bij inspanning, ga dan direct naar een arts. Speelt je nek mee? Kijk dan ook bij nek en hoofd.

Vernauwing van het wervelkanaal (kanaalstenose)

Herken je dit: lopen en staan doen zeer of je benen voelen zwaar en tintelend, maar zitten of vooroverbuigen lucht op, en fietsen gaat prima? Dat patroon past bij een vernauwing van het wervelkanaal; artsen noemen de beenklachten neurogene claudicatio. Soms speelt een verschoven wervel (spondylolisthesis) mee.

Goed om te weten: op een scan is zo’n vernauwing bij ongeveer een op de vijf zestigplussers te zien, meestal zónder klachten. Niet de foto maar jouw klachten bepalen dus de aanpak. Met gerichte training vergroten veel mensen hun loopafstand en uithoudingsvermogen. Een operatie komt pas in beeld bij ernstige klachten, en ook dan begeleiden wij het herstel.

Slijtage van de rug (artrose)

Een stijve rug bij het opstaan en zeurende pijn die met de jaren toeneemt, past bij slijtage van de kleine gewrichten in de rug (facetartrose, ook wel spondylose). Net als bij de knie geldt: wat er op een röntgenfoto te zien is, zegt weinig over de pijn. Veel mensen met flinke slijtage op de foto hebben nergens last van.

En net als bij artrose in knie of heup is de behandeling niet sparen maar opbouwen: gerichte krachttraining én regelmatig, gedoseerd bewegen. Een scheve of kromme rug (scoliose of kyfose) is bij volwassenen meestal geen probleem; zie je bij je kind of tiener een zichtbaar scheve rug, laat die dan wel beoordelen.

Ingezakte wervel door botontkalking (osteoporose)

Bij botontkalking kan een wervel inzakken, soms door een val, soms bijna ongemerkt: plotselinge rugpijn, kleiner worden of krommer gaan staan. Het komt vooral voor bij vrouwen boven de zestig.

Er wordt vaak weinig mee gedaan: de wervel geneest vanzelf en daarmee lijkt de kous af. Maar de pijn en stijfheid die overblijven zijn wél te behandelen. Met adviezen, het verbeteren van je beweeglijkheid en spierversterkende oefeningen voor romp en rug neemt de druk op de wervels af, omdat je spieren meer gaan dragen. Zo blijf je in beweging, en dat is precies wat je botten nodig hebben.

Wat wij doen

De eerste afspraak duurt ongeveer een half uur en is meteen een onderzoek. We praten kort over je klacht en je doelen, en daarna gaan we aan de slag: kijken hoe je beweegt en bukt, de rug en heupen testen, kracht meten. Neem makkelijke kleding mee.

Je hoort dezelfde afspraak nog wat wij denken dat er speelt en wat we voorstellen. Meestal krijg je direct de eerste oefeningen en leefadviezen mee naar huis. Daarna werken we met een plan op maat, en we zijn eerlijk over hoe lang het duurt. Wil je na je herstel blijven trainen, dan kan dat in onze eigen sportruimte.

Ruggen zijn bij ons in goede handen: orthopedische revalidatie, het herstel na een operatie, is een van de specialismen van onze praktijk.

Hoe lang duurt herstel?

Hieronder zie je de gemiddelde behandelduur die wij per klacht zien. Hoe snel het bij jou gaat, hangt af van je rug, je conditie en hoe je traint; bij de intake hoor je wat wij realistisch vinden.

• Gewone lage rugpijn en spit: de ergste pijn zakt meestal binnen dagen tot enkele weken.
• Hernia en ischias: dit loopt sterk uiteen. Acute klachten zijn bij de meeste mensen binnen zes tot twaalf weken flink beter; klachten die al langer bestaan, hebben ook langer nodig en kunnen deels aanhouden.
• Na een rugoperatie: enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van de ingreep.
• Bovenrug en schouderbladen: enkele weken tot een paar maanden.
• Kanaalstenose en slijtage: gaan niet over, maar zijn goed te beheersen; training vergroot wat je aankunt.
• Ingezakte wervel: de ergste pijn zakt meestal in weken tot een paar maanden; daarna trainen we kracht en houding op.

Eerst naar de huisarts?

Meestal niet: om bij ons te starten heb je geen verwijzing nodig. Fysiotherapeuten zijn getraind in screenen: bij de intake controleren we of je klachten bij ons thuishoren, en vermoeden we dat er iets anders speelt, dan verwijzen we je direct door. Je hoeft dus niet eerst langs de huisarts om het zekere voor het onzekere te nemen; die controle doen wij.

En het eerlijke antwoord op de vraag die veel mensen ’s nachts opzoeken: kan rugpijn kanker zijn? Bij ongeveer 9 van de 10 mensen met rugpijn wordt geen specifieke oorzaak gevonden, en kanker is een zeldzame oorzaak.

Ga wél direct naar een arts als je je plas of ontlasting niet kunt ophouden of niet voelt, bij een doof gevoel in het zadelgebied, of bij snel toenemend krachtverlies in een been of voet. En is je rugpijn ontstaan na een val of ongeluk, heb je er koorts bij, val je onverklaard af, heb je kanker gehad, of ben je ouder dan 65 en word je plotseling kleiner of krommer? Meld dat bij de intake of bel ons even; dan bepalen we samen of er eerst een arts nodig is. Hetzelfde geldt voor rugpijn die vóór je 45e begon, al maanden aanhoudt, ’s nachts het ergst is en opknapt van bewegen: dat zoeken we met je uit, want het kan ontstekingsreuma van de rug zijn (de ziekte van Bechterew).

Wordt het vergoed?

Rugklachten vallen meestal onder je aanvullende verzekering. Sommige situaties, zoals het herstel na een rugoperatie of een hernia met krachtsverlies, vallen onder een gunstigere regeling uit de basisverzekering; hoe dat precies zit hangt af van je situatie en je polis.

Beantwoord twee of drie vragen in onze vergoedingschecker en je ziet meteen waar je aan toe bent. Geen verzekering die dekt? Onze tarieven staan gewoon online.

Veelgestelde vragen

Wat kan ik zelf doen tegen lage rugpijn?

Blijf bewegen: wandelen, fietsen en zwemmen mogen gewoon, ook als het gevoelig is. Bedrust maakt het juist erger. Warmte kan prettig aanvoelen, en simpele oefeningen maken je rug soepeler en sterker. Duurt de pijn langer dan een maand, laat er dan naar kijken.

Hoe lang duurt spit?

De ergste pijn zakt meestal binnen enkele dagen tot twee weken, en na een maand zijn de meeste mensen grotendeels klachtenvrij. Let op: spit komt bij meer dan de helft van de mensen binnen een jaar terug. Je rug sterker maken verkleint die kans; daar helpen wij je bij.

Ik ben door mijn rug gegaan, wat nu?

Blijf rustig bewegen binnen de pijngrens en neem eventueel een pijnstiller. Wil je zekerheid, of komt de rug na een paar dagen niet losser? Kom langs, dan controleren we wat er speelt en helpen we je er snel weer bovenop. Merk je krachtverlies of een doof gevoel, neem dan direct contact op.

Wat is ischias precies?

Ischias is geen ziekte maar een verzamelnaam voor zenuwpijn die vanuit de onderrug naar je bil of been trekt. Soms komt dat door een hernia, vaak ook niet. Met onderzoek en testen zoeken we uit waar de pijn vandaan komt, want dat bepaalt de behandeling.

Ik heb na mijn hernia-operatie nog steeds pijn. Is dat normaal?

Dat komt vaker voor dan je denkt. Een hernia-operatie verlicht vooral de beenpijn; rugpijn kan langer aanhouden en kracht opbouwen kost maanden. Meestal is er een goede verklaring en valt er met gerichte training veel te winnen. Kom gerust langs, dan kijken we mee.

Wanneer moet ik met rugpijn naar de dokter?

Alleen direct naar een arts bij de spoedsignalen onder Eerst naar de huisarts?: uitval van plas of ontlasting, een doof zadelgebied of snel toenemend krachtverlies. Voor alle andere rugpijn kun je direct bij ons terecht: wij zijn getraind om te herkennen wanneer er meer aan de hand is, en verwijzen je dan meteen door. Zaken als koorts, een val of gewichtsverlies meld je gewoon bij de intake.