Voet- en enkelklachten

Wat kan het zijn?

Dit zijn de klachten en situaties waarvoor mensen het vaakst bij ons komen. Onze fysiotherapeuten stellen met lichamelijk onderzoek en specifieke testen vast wat er bij jou aan de hand is. Weet je niet wat je hebt? Kies dan op wat je voelt: een net verzwikte enkel, startpijn onder de hiel, pijn aan de achillespees, pijn onder de bal van de voet, of kuitpijn. Herken je jouw situatie nergens in? Kom dan gewoon langs; de eerste stap is altijd uitzoeken wat er speelt.

• Verzwikte enkel (enkelbandletsel)
• Enkel blijft zwikken (instabiliteit)
• Breuk of operatie: gips eraf, en nu?
• Hielspoor: pijn bij de eerste stappen
• Pijn aan de achillespees
• Pijn onder de bal van de voet
• Scheve grote teen (hallux valgus)
• Artrose in voet of enkel
• Kuitpijn: zweepslag of etalagebenen?

Verzwikte enkel (enkelbandletsel)

Een misstap van een stoeprand of een verkeerde landing bij het sporten, en je enkel klapt om: de verzwikte of verstuikte enkel is een van de meest voorkomende blessures die er zijn. Meestal zijn de banden aan de buitenkant verrekt of gescheurd; de eerste dagen zijn koelen, rustig belasten en steun het devies.

Eerst de vraag die iedereen googelt: is hij gebroken? De check die wij ook doen: kon je direct na het ongeluk geen vier stappen zelf lopen, of doet drukken op het bot zeer, op de onderrand van de enkelknobbels of op de rand van de middenvoet? Dan eerst een foto, via huisarts of huisartsenpost. Twijfel je, kom dan gewoon langs: wij doen dezelfde check en sturen je direct door als een foto nodig is. Is er niets gebroken, dan begeleiden we het herstel: van zwelling en pijn naar volledig belasten, en verder naar sport. Ook goed om te weten: worden beide enkels dik zonder dat je iets deed, of komt er kortademigheid bij, dan hoort dat eerst bij de huisarts.

Enkel blijft zwikken (chronische enkelinstabiliteit)

Ooit een enkel verzwikt die “vanzelf is overgegaan”, en sindsdien klapt hij steeds opnieuw om of voelt hij onbetrouwbaar op ongelijke grond? Dat is geen pech: bij een flink deel van de mensen blijven na een verzwikking restklachten bestaan, omdat de spieren en het evenwichtsgevoel rond de enkel nooit goed zijn hersteld.

Tape en een brace geven steun, maar maken je enkel niet sterker. Balans- en krachttraining doen dat wel: daarmee trainen we de spieren om te doen wat de opgerekte banden niet meer alleen kunnen. Zo voorkom je niet alleen de volgende verzwikking, maar bescherm je je enkel ook op de lange termijn.

Breuk of operatie aan voet of enkel: gips eraf, en nu?

Het gips of de laars is eraf, en dan blijkt het echte werk nog te beginnen: een stijve enkel, een dunne kuit, pijn bij de eerste stappen en weinig vertrouwen in het been. Dat is allemaal normaal na weken stilstand, en precies hier begint de revalidatie.

Dat geldt voor de enkelbreuk, maar net zo goed voor andere breuken en operaties in dit gebied: een gebroken onderbeen (scheenbeen of kuitbeen, tibia en fibula), een breuk van het sprongbeen (talus), een hersteloperatie of reconstructie van de achillespees, en het rechtzetten van een scheve grote teen (een hallux valgus-operatie). Voor de revalidatie na al deze breuken en ingrepen kun je bij ons terecht; het is een van onze specialismen. We bouwen samen op van goed leren lopen naar traplopen, werk en sport, met een tijdsgebonden opbouw die past bij jouw breuk of operatie en de afspraken van de behandelend specialist. In onze eigen sportruimte train je op EGYM-apparatuur die zich automatisch instelt op jouw niveau en je vooruitgang meetbaar maakt. Met de juiste begeleiding verloopt het herstel sneller en durf je je enkel weer te vertrouwen.

Hielspoor: pijn bij de eerste stappen

Stekende pijn onder de hiel bij de eerste stappen uit bed, die na wat bewegen wegtrekt en aan het eind van de dag terugkomt: dat is het klassieke beeld van hielspoor. De peesplaat onder de voet (artsen zeggen fasciitis of fasciopathie plantaris) is overbelast, wat vaak voorkomt bij staand werk en bij hardlopers.

We zijn er eerlijk over: hielspoor gaat meestal vanzelf over, maar dat kan maanden tot een jaar duren. Die maanden hoef je niet zonder plan af te wachten. Met gerichte oefeningen, advies over schoenen en zolen en het slim doseren van de belasting maken we de klachten hanteerbaar en het herstel voorspoediger, zodat je gewoon kunt blijven werken en bewegen.

Pijn aan de achillespees (tendinopathie)

Pijn en stijfheid boven de hiel, vooral ’s ochtends en bij het opstarten na rust: de achillespees is overbelast. Artsen noemen dit tendinopathie; de oude naam peesontsteking klopt niet, want de pees is geïrriteerd en overvraagd, niet ontstoken. Het treft hardlopers, maar net zo goed wandelaars en mensen die gewoon veel op de been zijn. Pijn achter óp de hiel hoort in hetzelfde rijtje; daar kan ook de slijmbeurs meespelen.

De behandeling is niet rust, maar de pees stap voor stap sterker maken met oefeningen in de juiste dosering. Wacht er niet te lang mee: hoe langer de klachten bestaan, hoe langer het herstel duurt. En één spoedgeval: voel je tijdens het sporten een knal of trap boven je hiel en kun je niet meer op je tenen staan, ga dan direct naar de huisarts of huisartsenpost.

Pijn onder de bal van de voet (metatarsalgie)

Branderige of stekende pijn onder de voorvoet bij het lopen, soms uitstralend naar de tenen of met het gevoel dat er een steentje in je schoen zit: pijn onder de bal van de voet (metatarsalgie) heeft meerdere mogelijke bronnen. Vaak is de voorvoet overbelast of doorgezakt, soms zit er een geïrriteerde zenuw tussen de tenen (het neuroom van Morton), en knellend schoeisel speelt geregeld mee.

Wij zoeken uit waar de pijn vandaan komt en behandelen met belastingadvies, oefeningen en schoentips, waar nodig samen met een podotherapeut. Tintelingen of een doof gevoel in de voet nemen we serieus: dat kan van een zenuw komen, en ook een oorzaak elders (zoals de rug of diabetes) sluiten we mee uit; zo nodig verwijzen we je door. Platvoeten zijn overigens alleen een probleem als ze klachten geven.

Scheve grote teen (hallux valgus)

Een knobbel aan de binnenkant van de voet bij de grote teen, een teen die steeds schever gaat staan en schoenen die gaan knellen: dat is een hallux valgus. Het komt veel voor, vooral bij vrouwen en op leeftijd. De stijve variant, waarbij het gewricht van de grote teen op slot zit, heet hallux rigidus.

Rechtzetten kan alleen een operatie, maar dat is lang niet altijd nodig: met oefeningen, belastingadvies en de juiste schoenen zijn de klachten vaak goed hanteerbaar, en wij werken daarin samen met de podotherapeut. Is een operatie tóch de beste route, dan hoor je dat eerlijk en begeleiden we de revalidatie erna. Wordt de grote teen plotseling rood, heet en dik, vaak beginnend in de nacht? Dat past bij jicht en hoort eerst bij de huisarts; daarna helpen wij met belasten en schoeisel.

Artrose in voet of enkel (versleten gewricht)

Een stijve, pijnlijke enkel of middenvoet, vaak jaren na een enkelbreuk of na een enkel die vaak verzwikt is geweest: ook deze gewrichten kunnen slijten. En net als bij knie en heup geldt: wat er op een foto te zien is, zegt weinig over je pijn, en sparen maakt het niet beter.

De behandeling is gerichte krachttraining én regelmatig, gedoseerd bewegen, plus slim schoeisel- en belastingadvies. Wandelen blijft dus juist goed, met de opbouw die bij jouw voet past.

Kuitpijn: zweepslag of etalagebenen?

Een plotselinge scheut in de kuit tijdens het sporten, alsof je een trap of steen tegen je been kreeg: dat is een zweepslag, een scheurtje in de kuitspier. Die herstelt goed, mits je hem stap voor stap opbouwt in plaats van te vroeg weer te sprinten; wij begeleiden dat traject terug naar sport.

Heel anders is kuitpijn die opkomt bij het lopen en wegzakt zodra je stilstaat, en na een vast aantal meters terugkomt: dat past bij etalagebenen (claudicatio), een doorbloedingsprobleem. Daarvoor is gesuperviseerde looptraining de eerste keus, die ongeveer even goed werkt als een ingreep, en de basisverzekering vergoedt die training ruimhartig; zie onderaan deze pagina. Eén waarschuwing hoort hierbij: een kuit die plotseling dik, warm en pijnlijk is zonder aanleiding, zeker maar aan één kant, kan op een trombosebeen wijzen en moet dezelfde dag door de huisarts worden nagekeken.

Wat wij doen

De eerste afspraak duurt ongeveer een half uur en is meteen een onderzoek. We praten kort over je klacht en je doelen, en daarna gaan we aan de slag: kijken hoe je staat en loopt, de enkel en voet testen, kracht en balans meten. Neem makkelijke kleding mee, en je dagelijkse schoenen of sportschoenen: die vertellen vaak veel.

Je hoort dezelfde afspraak nog wat wij denken dat er speelt en wat we voorstellen. Meestal krijg je direct de eerste oefeningen en leefadviezen mee naar huis. Daarna werken we met een plan op maat, en we zijn eerlijk over hoe lang het duurt. Wil je na je herstel blijven trainen, dan kan dat in onze eigen sportruimte.

Voeten en enkels zijn bij ons in goede handen: orthopedische revalidatie, het herstel na een operatie of breuk, is een van de specialismen van onze praktijk.

Hoe lang duurt herstel?

Hieronder zie je de gemiddelde behandelduur die wij per klacht zien. Hoe snel het bij jou gaat, hangt af van je voet, je conditie en hoe je traint; bij de intake hoor je wat wij realistisch vinden.

• Een verzwikte enkel: lopen en fietsen lukken meestal weer binnen enkele weken; sporten duurt langer, zeker bij gescheurde banden.
• Een enkel die blijft zwikken: reken op enkele maanden balans- en krachttraining.
• Na een breuk of operatie aan voet of enkel: enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van de ingreep en behandeling.
• Hielspoor: vaak maanden; met een plan zijn de klachten eerder hanteerbaar en blijf je in beweging.
• Achillespees: peesherstel vraagt tijd, reken op enkele maanden gedoseerd opbouwen.
• Zweepslag: meestal enkele weken tot een paar maanden, met opbouw naar sport.

Eerst naar de huisarts?

Meestal niet: om bij ons te starten heb je geen verwijzing nodig. Fysiotherapeuten zijn getraind in screenen: bij de intake controleren we of je klachten bij ons thuishoren, en vermoeden we dat er iets anders speelt, dan verwijzen we je direct door. De gebroken-of-niet-check na een verzwikking doen we standaard, en je hoeft dus niet eerst langs de huisarts voor de zekerheid.

Een paar situaties vragen wél direct om een arts: een enkel of voet waarop je direct na een ongeval geen vier stappen kunt lopen (eerst een foto), een plotseling dikke, warme en pijnlijke kuit zonder aanleiding (mogelijk trombose, bel dezelfde dag), een knal boven de hiel waarna je niet meer op je tenen kunt staan, een plots rode en hete grote teen (jicht), en beide enkels die dik worden zonder aanleiding of met kortademigheid erbij. Voor al het andere kun je rechtstreeks bij ons terecht.

Wordt het vergoed?

Voet- en enkelklachten vallen meestal onder je aanvullende verzekering. Er zijn twee gunstige uitzonderingen. Bij etalagebenen vergoedt de basisverzekering gesuperviseerde looptraining, tot 37 behandelingen in 12 maanden, vanaf de eerste behandeling; je hebt daarvoor een verwijzing van een (huis)arts nodig. En na een operatie of een behandelde breuk geldt vaak een gunstigere regeling uit de basisverzekering; hoe dat precies zit hangt af van je situatie en je polis.

Beantwoord twee of drie vragen in onze vergoedingschecker en je ziet meteen waar je aan toe bent. Geen verzekering die dekt? Onze tarieven staan gewoon online.

Veelgestelde vragen

Hoe test je of een enkel gebroken is?

De vuistregel die ook artsen gebruiken: kon je direct na het ongeluk geen vier stappen zelf lopen, of doet drukken op het bot zeer (onderrand van de enkelknobbels of de rand van de middenvoet), dan is een foto nodig. Twijfel je? Kom langs, wij doen dezelfde check en sturen je zo nodig direct door.

Waarom verzwik ik steeds mijn enkel?

Waarschijnlijk zijn na een eerdere verzwikking de spieren en het evenwichtsgevoel rond je enkel nooit volledig hersteld. Tape en een brace geven steun, maar maken de enkel niet sterker; balans- en krachttraining doen dat wel.

Hoe lang duurt hielspoor?

Eerlijk antwoord: vaak maanden, en soms tot een jaar. Maar die tijd hoef je niet zonder plan af te wachten: met oefeningen, schoenadvies en slimme dosering worden de klachten hanteerbaar en blijf je gewoon in beweging.

Helpt shockwave tegen hielspoor?

Het bewijs daarvoor is beperkt; Thuisarts raadt het bij langdurig hielspoor niet aan. De basis van de behandeling is gerichte oefentherapie, belasting- en schoenadvies. Twijfel je wat voor jouw hiel zinvol is, dan zoeken we dat samen uit.

Is wandelen goed voor je achillespees?

Ja, gedoseerd bewegen is juist goed voor een geïrriteerde pees; volledige rust maakt hem alleen maar zwakker. Waar het om gaat is de opbouw: genoeg prikkel om sterker te worden, niet zo veel dat hij opnieuw overbelast raakt. Dat doseren is precies wat we samen doen.

Waarom heb ik pijn nu het gips eraf is?

Dat is normaal: het gewricht is stijf geworden, de spieren zijn geslonken en de voet moet opnieuw leren dragen. Precies daar begint de revalidatie; zie de tegel “Breuk of operatie: gips eraf, en nu?” hierboven.