Valpreventie voor ouderen

Waarom valpreventie?

Vallen is bij ouderen geen klein ongemak. Elke vier minuten belandt er in Nederland een 65-plusser op de spoedeisende hulp na een val, en een derde van alle 65-plussers valt minstens één keer per jaar (VeiligheidNL, cijfers 2024). Vallen heeft bijna altijd een reden: balans, spierkracht en reactievermogen nemen met de jaren af. Juist die drie zijn goed te trainen.

Dat is geen loze belofte: uit groot internationaal onderzoek blijkt dat oefenprogramma’s met balans- en krachttraining het aantal valpartijen met een kwart tot een derde verminderen (Cochrane, 2019). Garanderen dat je nooit meer valt kan niemand; de kans flink verkleinen kan wel.

Wat is valpreventie?

Valpreventie is training die zich richt op de dingen die een val veroorzaken: verminderde balans, minder spierkracht in de benen en onzekerheid bij het bewegen. Je oefent dingen die je elke dag nodig hebt: opstaan uit een stoel, iets van de grond rapen, lopen terwijl je om je heen kijkt, reageren als je een misstap maakt. Daarnaast kijken we naar wat het vallen bij jou uitlokt, van medicijngebruik tot losse kleedjes in huis; dat bespreken we gewoon samen. Zien we iets dat eerst bij de huisarts thuishoort, zoals duizeligheid door medicijnen, dan zeggen we dat en denken we mee over de juiste route.

Onze programma’s: Otago en In Balans

Wij werken met twee landelijk erkende valpreventieprogramma’s, en geven deze training al vele jaren.

Otago

Het Otago-oefenprogramma is ontwikkeld aan de universiteit van Otago in Nieuw-Zeeland en bestaat uit beenspierversterkende oefeningen, evenwichtsoefeningen en een wandelschema. Het is er voor thuiswonende 65-plussers met een verhoogd valrisico, en is ook geschikt als je wat minder fit of kwetsbaarder bent. Het kan individueel, met oefeningen voor thuis en begeleiding van ons (ongeveer een jaar), of als groepstraining van twaalf weken.

In Balans

In Balans is een groepstraining van ongeveer dertien weken die balansoefeningen en functionele krachttraining combineert met elementen uit tai chi. Naast het oefenen in de groep krijg je oefeningen voor thuis. Veel deelnemers vinden juist de groep het leukste deel: je traint met leeftijdsgenoten die hetzelfde meemaken.

Welk programma bij jou past, hangt af van je situatie en wat je prettig vindt; dat bepalen we samen na een eerste test van je balans en valrisico. En wil je na afloop van het programma blijven trainen, dan kan dat in onze eigen sportruimte.

Bang om te vallen?

Wie eenmaal gevallen is, gaat bewegen vaak vermijden: niet meer naar de markt, de trap zo min mogelijk, liever thuisblijven. Dat voelt veilig, maar het omgekeerde is waar: wie minder beweegt, verliest sneller kracht en balans, en de kans op een volgende val wordt juist groter. Valangst is daarom een serieus onderdeel van de training. Stap voor stap doe je dingen die je spannend vindt, in een veilige omgeving, tot het vertrouwen terug is.

Zoek je iets voor je vader of moeder?

Veel aanmeldingen komen via een zoon of dochter die het thuis ziet gebeuren: vaker struikelen, meubels vastpakken bij het lopen, de deur liever niet meer uit. Begin er gewoon over, en kom gerust samen langs voor een eerste gesprek en een valrisicotest. Zo’n test maakt concreet waar het risico zit, en dat praat makkelijker dan een gevoel.

Wordt het vergoed?

Voor valpreventie bestaat een eigen regeling uit de basisverzekering: bij een hoog valrisico in combinatie met andere gezondheidsproblemen kan één volledig valpreventieprogramma per twaalf maanden vergoed worden. De verzekeraar kan hiervoor om een verwijzing van de huisarts vragen, en het eigen risico kan meetellen. Onze vergoedingschecker legt de regeling in twee minuten uit; of jouw situatie ervoor in aanmerking komt en hoe het bij jouw verzekeraar loopt, zoeken we bij de intake voor je uit.

Goed om te weten: de gemeente Rotterdam biedt ook gratis valtraining aan. Of dat voor jou volstaat of dat je meer nodig hebt, blijkt uit de valrisicotest; is begeleide training bij ons niet nodig, dan zeggen we dat eerlijk en wijzen we je de weg. Kom gerust eerst langs voor die test, dan weet je waar je staat.

Veelgestelde vragen

Wat is valpreventie precies?

Training die de kans op vallen verkleint door te werken aan balans, beenspierkracht en zeker bewegen in dagelijkse situaties. Daarnaast kijken we naar oorzaken eromheen, zoals medicijnen, duizeligheid of onhandige plekken in huis.

Wordt valpreventie vergoed?

Bij een hoog valrisico in combinatie met andere gezondheidsproblemen kan één volledig programma per twaalf maanden uit de basisverzekering vergoed worden; de verzekeraar kan daarvoor om een verwijzing van de huisarts vragen en het eigen risico kan meetellen. Onze vergoedingschecker legt de regeling uit; wat jouw verzekeraar precies eist, zoeken we bij de intake voor je uit.

Waarom vallen ouderen vaker?

Met de jaren nemen spierkracht, balans en reactiesnelheid af, en zaken als medicijngebruik, duizeligheid of slechter zicht spelen vaak mee. Meestal is het een optelsom, en een flink deel daarvan is te trainen of op te lossen.

Wat kan ik doen tegen de angst om te vallen?

Blijven bewegen, maar dan begeleid en opbouwend. Vermijden voelt veiliger, maar maakt de kans op vallen juist groter. In de training oefen je stap voor stap de situaties die je spannend vindt, tot het vertrouwen terugkomt.

Wat zijn Otago en In Balans?

Twee landelijk erkende valpreventieprogramma’s waarmee wij werken. Otago draait om beenspierkracht, evenwicht en een wandelschema, en kan individueel of in een groep. In Balans is een groepstraining van ongeveer dertien weken met balansoefeningen, krachttraining en elementen uit tai chi.

Kan ik eerst mijn valrisico laten testen?

Ja, daar beginnen we altijd mee: een test van je balans, beenkracht en valgeschiedenis. Daarna weet je waar je staat en of training zinvol is. Maak gerust een afspraak, een verwijzing is daarvoor niet nodig.